بعد از ترک گل، یکی از سؤالهایی که برای بسیاری از افراد مطرح میشود این است که «بعد از ترک گل چی بخوریم؟» این سؤال بهخصوص زمانی اهمیت پیدا میکند که فرد پس از قطع مصرف با بیاشتهایی، کاهش وزن، ضعف، بیحوصلگی، اختلال خواب، تهوع، دلدرد یا احساس خستگی مواجه شده باشد.
تغذیه بهتنهایی باعث خروج فوری مواد حاصل از مصرف گل یا ماریجوانا از بدن نمیشود و غذایی وجود ندارد که بتواند THC را در چند ساعت یا چند روز «پاکسازی» کند. با این حال، تغذیه مناسب میتواند به تأمین انرژی، حفظ وزن، دریافت پروتئین و ریزمغذیها، تنظیم بهتر وعدههای غذایی و تحمل بهتر دوره ترک کمک کند.
حتما مطالعه کنید: ترک گل
علائم ترک کانابیس میتوانند شامل تحریکپذیری، اضطراب، اختلال خواب، رؤیاهای واضح، کاهش اشتها، خلق پایین، بیقراری و برخی علائم جسمی باشند. طبق یک مرور علمی، این علائم معمولاً طی ۲۴ تا ۴۸ ساعت پس از قطع یا کاهش قابلتوجه مصرف شروع میشوند و بسیاری از آنها در روزهای دوم تا ششم به اوج میرسند؛ در مصرفکنندگان سنگین، بعضی علائم ممکن است مدت بیشتری ادامه پیدا کنند.
بنابراین پاسخ کوتاه به سؤال «بعد از ترک گل چی بخوریم؟» این است: غذاهای ساده، مغذی، قابلهضم و سرشار از پروتئین، کربوهیدراتهای پیچیده، میوه و سبزیجات، همراه با آب و مایعات کافی. اما اگر اشتها بسیار کم شده، وزن بهسرعت پایین آمده، استفراغ شدید وجود دارد یا علائم روانی شدید هستند، مسئله فقط تغذیه نیست و ارزیابی پزشکی اهمیت پیدا میکند.
یکی از مشکلات نسبتاً رایج پس از قطع مصرف گل، کاهش اشتهاست. بعضی افراد در زمان مصرف کانابیس افزایش اشتها را تجربه میکنند و بعد از قطع مصرف، اشتهایشان برای مدتی کاهش پیدا میکند. در سندرم ترک کانابیس، کاهش اشتها یکی از علائم شناختهشده است و در کنار اختلال خواب، تحریکپذیری، اضطراب و هوس مصرف دیده میشود.
به همین دلیل ممکن است فرد در چند روز اول ترک اعتیاد احساس کند غذا برایش جذاب نیست یا حتی با دیدن یک وعده غذایی احساس بیمیلی کند. این وضعیت میتواند باعث شود دریافت انرژی و پروتئین کاهش پیدا کند و در نتیجه ضعف و خستگی بیشتر شود. اشتباه رایج این است که فرد منتظر بماند تا اشتهایش کاملاً برگردد و بعد شروع به غذا خوردن کند. در حالی که بهتر است در این دوره، وعدههای کوچکتر و منظمتری داشته باشد.
حتما مطالعه کنید: ترک اعتیاد
مثلاً به جای اینکه یک وعده بسیار سنگین بخورید، میتوانید سه وعده اصلی کوچکتر و دو تا سه میانوعده داشته باشید.
صبحانه بعد از ترک گل بهتر است ترکیبی از پروتئین، کربوهیدرات و یک منبع میوه یا سبزی باشد. چند انتخاب مناسب عبارتاند از:
اگر اشتها بسیار کم است، لازم نیست صبحانه حجیم باشد. یک کاسه کوچک ماست و موز یا یک تخممرغ با کمی نان میتواند نقطه شروع باشد. هدف اصلی این است که بدن ساعتهای طولانی بدون دریافت انرژی و پروتئین نماند.
احساس ضعف بعد از ترک گل ممکن است دلایل مختلفی داشته باشد. کاهش اشتها، کمخوابی، اضطراب، کاهش دریافت کالری، کمآبی بدن و تغییر در الگوی زندگی میتوانند در ایجاد این احساس نقش داشته باشند.
برای مقابله با ضعف، به جای تمرکز روی یک ماده غذایی خاص، باید الگوی غذایی متعادل ایجاد شود. منابع خوب پروتئین شامل:
در کنار پروتئین، بدن به کربوهیدرات نیز نیاز دارد. حذف کامل نان، برنج یا سایر منابع کربوهیدرات لزوماً به بهتر شدن روند ترک کمک نمیکند. انتخاب کربوهیدراتهای پیچیده مانند نان سبوسدار، جو دوسر، سیبزمینی، حبوبات و غلات کامل میتواند به تأمین انرژی روزانه کمک کند.
اگر اشتها کم شده است، غذاهای بسیار حجیم ممکن است نتیجه عکس داشته باشند. بهتر است از غذاهایی استفاده شود که حجم نسبتاً کم اما ارزش غذایی مناسبی دارند. برای مثال:
ماست یونانی همراه با موز و کمی مغزها، تخممرغ و نان، شیر و موز، اسموتی میوه و ماست، سوپ مرغ و سبزیجات، عدسی، برنج همراه با مرغ یا گوشت کمچرب و ساندویچ کوچک خانگی میتوانند گزینههای مناسبی باشند.
اگر نوشیدن مایعات قبل از غذا باعث میشود سریع سیر شوید، بهتر است حجم زیادی از مایعات درست قبل از وعده غذایی مصرف نشود و مصرف آب در طول روز پخش شود.
نکته مهم این است که هدف «پرخوری برای جبران وزن» نیست؛ هدف بازگرداندن تدریجی یک الگوی منظم و متعادل غذایی است.
میوهها میتوانند بخشی از رژیم غذایی بعد از ترک گل باشند، اما لازم نیست یک میوه خاص را بهعنوان «میوه سمزدا» معرفی کنیم. گزینههایی مانند:
میتوانند در رژیم غذایی روزانه قرار بگیرند.
موز برای زمانی که اشتها کم است نیز میتواند انتخاب سادهای باشد، چون خوردن آن معمولاً آسان است و میتوان آن را همراه با ماست، شیر یا جو دوسر مصرف کرد. میوه کامل معمولاً نسبت به آبمیوه انتخاب مناسبتری است، زیرا علاوه بر مایع، فیبر نیز دریافت میشود.
خیر. افزایش چربی غذا به معنی افزایش سرعت «پاک شدن» بدن از THC نیست.
غذاهای بسیار چرب و سنگین ممکن است در بعضی افراد باعث احساس سنگینی، نفخ، تهوع یا ناراحتی گوارشی شوند؛ بهخصوص اگر در دوره ترک اشتها و دستگاه گوارش دچار تغییر شده باشد.
البته چربیهای غذایی بهطور کامل نباید حذف شوند. منابع مناسبتر چربی شامل مغزها، دانهها، روغن زیتون، آووکادو و ماهی هستند. اصل مهم، تعادل است؛ نه حذف کامل چربی و نه مصرف افراطی آن.
بعد از قطع مصرف گل، بعضی افراد از کاهش تمرکز، احساس «مه مغزی»، خستگی ذهنی یا کاهش انگیزه صحبت میکنند. اختلال خواب نیز میتواند این وضعیت را تشدید کند. اختلال خواب یکی از علائم شناختهشده ترک کانابیس است.
هیچ غذای جادویی برای «ترمیم مغز» وجود ندارد. اما مغز برای عملکرد طبیعی به انرژی، پروتئین، اسیدهای چرب ضروری، ویتامینها، مواد معدنی و آب کافی نیاز دارد. ماهی، تخممرغ، حبوبات، لبنیات، مغزها، سبزیجات، میوهها و غلات کامل میتوانند بخشی از یک الگوی غذایی مناسب باشند. از طرف دیگر، خواب منظم، فعالیت بدنی، کاهش مصرف مواد و ادامه ندادن چرخه مصرف و بیخوابی اهمیت بسیار زیادی دارد.
ماهی میتواند یک گزینه مناسب برای رژیم غذایی بعد از ترک گل باشد. ماهی علاوه بر پروتئین، بسته به نوع آن میتواند منبع اسیدهای چرب امگا ۳ باشد.
ماهیهای مختلف مانند سالمون، ساردین، تن و انواع ماهیهای در دسترس میتوانند در برنامه غذایی قرار بگیرند. اما نباید این موضوع را به شکل «ماهی THC را از مغز خارج میکند» یا «امگا ۳ مغز را در چند روز ترمیم میکند» بیان کرد. چنین ادعاهایی علمی و دقیق نیستند. هدف از مصرف ماهی، تأمین بخشی از نیازهای تغذیهای بدن است.
برخی افراد در دوره ترک دچار ناراحتی گوارشی، دلدرد یا تهوع میشوند. در این شرایط غذاهای ساده و کمحجم معمولاً قابلتحملتر هستند. میتوان از غذاهایی مانند:
استفاده کرد.
بهتر است غذا به صورت وعدههای کوچک مصرف شود و از غذاهای بسیار چرب، بسیار تند یا بسیار سنگین تا زمانی که وضعیت گوارشی بهتر شود، فاصله گرفته شود. اگر استفراغ شدید یا مداوم وجود دارد و فرد نمیتواند مایعات را نگه دارد، مسئله دیگر صرفاً یک مشکل تغذیهای ساده نیست و نیاز به ارزیابی پزشکی دارد. همچنین در افرادی که سابقه مصرف سنگین کانابیس دارند و با دورههای مکرر استفراغ و درد شکم مواجه میشوند، احتمال سندرم استفراغ ناشی از کانابیس نیز باید توسط پزشک بررسی شود.
اگر فرد در دوره مصرف یا بعد از ترک گل وزن کم کرده است، باید ابتدا علت کاهش وزن مشخص شود. ممکن است کاهش وزن ناشی از کماشتهایی، وعدههای غذایی نامنظم، اضطراب، اختلال خواب یا مشکلات گوارشی باشد. برای افزایش وزن سالم، بهتر است مقدار انرژی دریافتی بهصورت تدریجی افزایش پیدا کند. مواد غذایی مانند:
میتوانند در این برنامه قرار بگیرند. هدف افزایش وزن با شیرینی، فستفود و غذاهای فوقفرآوریشده نیست؛ هدف افزایش تدریجی وزن همراه با دریافت پروتئین و مواد مغذی است.
قرار نیست فهرست طولانی از غذاهای «ممنوع» ایجاد کنیم، اما چند مورد بهتر است محدود شوند.
غذاهای بسیار چرب و سنگین، مصرف بیش از حد فستفود، نوشیدنیهای انرژیزا، مقدار زیاد نوشابه و قند افزوده، مصرف زیاد کافئین و وعدههای غذایی بسیار حجیم میتوانند برای بعضی افراد نامناسب باشند. همچنین اگر فرد همزمان با گل از الکل یا مواد دیگری نیز استفاده میکرده است، موضوع پیچیدهتر میشود و ارزیابی تخصصی اهمیت بیشتری پیدا میکند.
یک برنامه نمونه و عمومی میتواند به این شکل باشد:
صبحانه: دو عدد تخممرغ، نان سبوسدار و یک عدد میوه.
میانوعده: موز همراه با مقدار کمی گردو یا بادام.
ناهار: برنج یا نان، مرغ یا ماهی، سبزیجات و ماست.
میانوعده عصر: ماست همراه با میوه و جو دوسر یا یک ساندویچ کوچک خانگی.
شام: سوپ مرغ و سبزیجات یا سیبزمینی و تخممرغ یا غذای سبک مشابه.
قبل از خواب، در صورت گرسنگی و تحمل غذایی، یک میانوعده سبک مانند ماست یا شیر میتواند استفاده شود. این برنامه نسخه پزشکی یا رژیم اختصاصی نیست؛ مقدار غذا باید با سن، وزن، سطح فعالیت، بیماریهای زمینهای، هدف افزایش یا کاهش وزن و وضعیت اشتها تنظیم شود.
روانپزشک ترک اعتیاد میتواند در شرایطی که فرد بعد از قطع مصرف با اضطراب شدید، افسردگی، اختلال خواب، هوس شدید یا مشکل در کنترل مصرف مواجه است، وضعیت را ارزیابی کند.
حتما مطالعه کنید: روانپزشک ترک اعتیاد
این موضوع بهخصوص زمانی اهمیت دارد که فرد قبلاً نیز مشکلات روانی داشته یا همزمان از مواد دیگری استفاده کرده باشد. هدف مراجعه به روانپزشک الزاماً دریافت دارو نیست. ارزیابی وضعیت، بررسی علائم، تشخیص مشکلات همزمان و تعیین مسیر مناسب درمان نیز بخش مهمی از کار متخصص است.
هیچ دارویی نباید صرفاً بر اساس توصیه اینترنتی برای درمان علائم ترک مصرف شود.
ترک اعتیاد سرپایی میتواند برای افرادی که پس از ارزیابی پزشکی نیاز به بستری ندارند، گزینهای برای ادامه درمان باشد. در این روش، فرد در محیط زندگی خود میماند و طبق برنامه تعیینشده برای ارزیابی، مشاوره و پیگیری مراجعه میکند.
حتما مطالعه کنید: ترک اعتیاد سرپایی
در ترک گل، ارزیابی سرپایی میتواند شامل بررسی شدت مصرف، مدت مصرف، وضعیت خواب، اشتها، اضطراب، خلق، هوس مصرف و احتمال وجود اختلال مصرف کانابیس باشد. اگر مشکلات دیگری نیز وجود داشته باشند، متخصص میتواند آنها را در برنامه درمان در نظر بگیرد. یکی از مزایای ترک اعتیاد سرپایی این است که فرد میتواند درمان را در کنار زندگی روزمره خود ادامه دهد. البته میزان موفقیت این روش به شرایط فرد، شدت وابستگی، حمایت اجتماعی، محیط زندگی و استمرار درمان بستگی دارد.
کلینیک ترک اعتیاد سرپایی میتواند در موارد مناسب، خدماتی مانند ارزیابی پزشک، روانپزشک، مشاوره و پیگیری روند درمان را ارائه کند. انتخاب کلینیک باید بر اساس مجوز، تیم تخصصی، روش درمان و شرایط واقعی فرد انجام شود.
مرکز ترک اعتیاد سرپایی نیز الزاماً به معنی یک روش واحد برای همه افراد نیست. درمان باید بر اساس وضعیت جسمی و روانی فرد شخصیسازی شود و در صورت وجود علائم پیچیده، سطح مراقبت نیز تغییر کند.
ترک اعتیاد در منزل میتواند برای بعضی افراد بخشی از برنامه درمان باشد، اما نباید با خوددرمانی کامل اشتباه گرفته شود. مخصوصاً اگر فرد علاوه بر گل از مواد دیگری نیز استفاده میکند یا سابقه مشکلات روانی دارد، ارزیابی تخصصی اهمیت بیشتری پیدا میکند.
حتما مطالعه کنید: ترک اعتیاد در منزل
در خانه، تغذیه منظم میتواند به حفظ انرژی کمک کند. بهتر است مواد غذایی ساده مانند تخممرغ، ماست، شیر، میوه، سبزیجات، نان، برنج، مرغ، ماهی و حبوبات در دسترس باشند تا کاهش اشتها باعث حذف کامل وعدههای غذایی نشود.
خواب نیز باید تا حد امکان نظم پیدا کند. بیخوابی یکی از علائم رایج ترک کانابیس است و میتواند هوس مصرف را بیشتر کند. ایجاد ساعت خواب منظم، کاهش مصرف کافئین در ساعات پایانی روز و داشتن محیط خواب مناسب میتواند بخشی از مراقبت باشد. حمایت خانواده نیز در ترک اعتیاد در منزل اهمیت دارد. فرد بهتر است در روزهای اول تا حد امکان از موقعیتها، افراد و مکانهایی که مصرف را تحریک میکنند فاصله بگیرد و برای زمانهای افزایش هوس مصرف، برنامه جایگزین داشته باشد.
اگر در روند ترک، افسردگی شدید، افکار خودآسیبرسان، توهم، گیجی، استفراغ مداوم، ناتوانی در خوردن و نوشیدن یا سایر علائم نگرانکننده ایجاد شد، ادامه خوددرمانی در خانه مناسب نیست و باید ارزیابی پزشکی انجام شود.
جمعبندی
اگر بخواهیم پاسخ را خیلی ساده کنیم، بعد از ترک گل بهتر است به جای دنبال کردن یک غذای جادویی، یک الگوی غذایی منظم داشته باشید. پروتئین را از تخممرغ، مرغ، ماهی، لبنیات و حبوبات دریافت کنید. کربوهیدراتهای مناسب مانند برنج، نان، جو دوسر، سیبزمینی و حبوبات را در برنامه قرار دهید. هر روز از میوه و سبزیجات استفاده کنید و چربیهای مناسب مانند مغزها و روغن زیتون را در مقدار متعادل مصرف کنید.
اگر اشتها ندارید، وعدههای کوچک و متعدد بهتر از حذف کامل غذا هستند. اگر خواب شما بههم ریخته، مصرف کافئین را کنترل کنید و وعدههای سنگین را نزدیک خواب قرار ندهید. همچنین فراموش نکنید که تغذیه فقط یکی از اجزای ترک اعتیاد است. اختلال خواب، اضطراب، تحریکپذیری، خلق پایین و هوس مصرف میتوانند در دوره ترک ظاهر شوند و در بسیاری از افراد طی روزها و هفتههای بعد به تدریج تغییر کنند.
حتما مطالعه کنید: روانپزشک ترک اعتیاد
اگر علائم شدید هستند یا ترک چند بار با شکست مواجه شده است، استفاده از خدمات یک روانپزشک ترک اعتیاد یا یک مرکز درمانی مناسب میتواند مسیر درمان را منظمتر کند. در نهایت، هدف بعد از ترک گل فقط «خارج شدن ماده از بدن» نیست؛ هدف این است که بدن، خواب، اشتها، وضعیت روانی و سبک زندگی فرد به سمت یک وضعیت پایدارتر حرکت کند.